Eten
Indonesisch eten in Den Haag
Indonesisch of Indisch eten in Den Haag zoeken? Ontdek drie Haagse adressen: Indonesische roti om af te halen, een vegan Indonesische toko en een restaurant met smaken uit Jakarta.
Lees artikelCultuur · 5 min
Pasar malam, van avondmarkt tot ontmoetingsplek
Pasar malam betekent avondmarkt. In Indonesië komen er eten, handel en vermaak samen. In Nederland kreeg de pasar ook een bijzondere betekenis als ontmoetingsplek voor de Indische gemeenschap. Hoe ontstond die traditie en wat maakt een pasar malam vandaag nog de moeite waard?
Wat is een pasar malam?
Pasar betekent markt en malam betekent nacht. Een pasar malam is dus een avondmarkt, waar je kunt rondlopen, iets eten en langs kramen struinen. Afhankelijk van de plek vind je er ook muziek, optredens of kermisattracties. Op de officiële toerismewebsite van Indonesië staan juist die combinatie van handel en ontspanning en het samenzijn met familie en vrienden centraal. Bron: Indonesia Travel
In Nederland wordt de naam vaak gebruikt voor een evenement met Indische en Indonesische gerechten, een markt en een cultureel programma. Niet elke pasar heeft dezelfde opzet. Een kleine lokale editie heeft een ander karakter dan een meerdaags festival.
De geschiedenis van pasar malam in Nederland
De geschiedenis begint niet bij één Nederlandse organisator. De initiatiefnemers van de Haagse Pasar Malam Tong-Tong lieten zich onder meer inspireren door de Pasar Gambir in Batavia, het huidige Jakarta. Daar kwamen een jaarmarkt, ambachten en vermaak samen. Ook in Nederland bestonden al eerder evenementen met de naam pasar malam, bijvoorbeeld op het Malieveld in 1936. Die koloniale tentoonstellingsgeschiedenis en de latere Indische gemeenschapsvorming hebben elk hun eigen context. Bron: Tong Tong Fair, Pasar Gambir
Een belangrijk nieuw hoofdstuk begon in 1959. Mary Brückel-Beiten en Tjalie Robinson waren de initiatiefnemers van de Pasar Malam Tong-Tong in de Haagse Dierentuin. Het evenement zamelde geld in voor de Indische Kunstkring Tong-Tong, zodat die culturele activiteiten kon organiseren. In 1976 veranderde de naam in Pasar Malam Besar. In 2009 werd de naam Tong Tong Fair ingevoerd. Bron: Stichting Tong Tong, achtergrond Tong Tong Fair
Een plek voor Indische cultuur en ontmoeting
De Haagse pasar bood ruimte om Indische cultuur te laten zien en verder te ontwikkelen. Naast eten en handel kreeg ook een cultureel programma een plek, met onder meer podiumkunsten, tentoonstellingen en gesprekken over geschiedenis. Bron: Tong Tong Fair
Dat maakt een pasar een interessante plek om samen naartoe te gaan. Een gerecht kan een gesprek over thuis op gang brengen. Een optreden kan je laten kennismaken met muziek die je nog niet kende. Wat voor de ene bezoeker vertrouwd is, kan voor een ander een eerste kennismaking zijn.
Daarbij passen geen vaste verwachtingen over wat iemand met bepaalde roots hoort te herkennen. Indische, Indonesische en Molukse achtergronden zijn niet onderling uitwisselbaar. Iedereen brengt een eigen familiegeschiedenis en eigen ervaringen mee.
Pasar malam vroeger en nu
Een blik op de foto's uit 1969 en 2023 laat verschillen én overeenkomsten zien: andere stands, andere kleding, maar nog steeds mensen die tussen de kramen rondlopen. Het culturele programma verschilt per organisator en editie.
Ook nu kun je in Nederland een pasar bezoeken. Pasar Malam Rijswijk brengt in De Broodfabriek bijvoorbeeld restaurants, marktkramen en liveoptredens samen. Andere organisatoren, zoals Pasar Malam Asia, organiseren edities op verschillende locaties. Zo krijgt het concept in verschillende steden een eigen invulling. Bron: Pasar Malam Rijswijk, Pasar Malam Asia
Ontdek de mensen achter de kramen
Een pasarbezoek kan het begin van een kennismaking zijn. Misschien wil je later opnieuw iets bestellen, meer werk van een maker bekijken of een artiest volgen.
Daar sluit Collective Satu op aan. Op het platform ontdek je ondernemers en makers met Indische, Molukse en Indonesische roots, met hun verhaal en eigen links. Zo kun je ook buiten een pasar verder kijken naar hun werk en aanbod.
Veelgestelde vragen
Is een pasar malam hetzelfde als de Tong Tong Fair?
Nee. Pasar malam is een algemene benaming voor een avondmarkt. Tong Tong Fair is de naam die de Haagse Pasar Malam Tong-Tong in 2009 kreeg.
Is een pasar malam alleen voor mensen met Indische of Indonesische roots?
Nee. Je hoeft geen bepaalde achtergrond te hebben om de markt, het eten of het programma te ontdekken. Bekijk voor een bezoek altijd de informatie van de betreffende organisator.
Waar vind ik een pasar malam in Nederland?
Kijk bij organisatoren zoals Pasar Malam Rijswijk en Pasar Malam Asia voor hun locaties, data en programma. Controleer vóór vertrek de officiële evenementpagina.
Bronnen en verantwoording
Iemand die dit moet lezen?
Verder lezen
Alle artikelen
Wonen
Batik lampenkap kopen
Een batik lampenkap of batik lamp kopen? Je hoeft niet op de volgende pasar te wachten. Begin online bij een maker, bekijk de collectie en stel de juiste vragen over maat, fitting en patroon.
Lees artikel
Eten
Indonesische catering in Rotterdam
Indonesische catering of een rijsttafel bestellen in Rotterdam voor een verjaardag, lunch of bijeenkomst? Maak je aanvraag concreet, van het aantal gasten tot afhalen, bezorgen of een buffet op locatie.
Lees artikelOntdek het collectief
Vind producten, diensten en talent, en de mensen achter het werk.